Huichol / Purépecha / Tepehuan

In this page, placenames from these native languages of Mexico: Huichol, Tarascan (Purépecha) and Southern Tepehuan.

Check the Native American sub-index.

Orri honetan, Mexikoko honako hizkuntzak ditugu zerrendatuak: Huitxol, Tarasko edo Purépecha, eta Hegoaldeko Tepehuan.

Ikus Ameriketako hizkuntzen azpi-aurkibidea

Huichol

There are some 20,000 natives speaking Huichol in northeastern Nayarit and northwestern Jalisco in Mexico. Huichol is a term of Nahuatl-Aztec origin. The Huichol themselves use the native term Viizaaritaari for themselves, and Viizaaritaari Vaniuki to name their language, which is part of the Uto-Aztecan family. Our table lists the most important Viizaaritaari communities.

->

Viizaaritaari

Huitxol herria Nayarit ipar-ekialdean eta Jalisco ipar-mendebaldean bizi da, eta 20.000 hiztun geratzen dira. Huitxol izena Nahuatl edo Azteka jatorrikoa da, beraiek Viizaaritaari esaten diote beren buruari, eta hizkuntzari Viizaaritaari Vaniuki. Uto-Aztekar familiako hizkuntza da hau. Gure zerrendan, Viizaaritaari herriaren komunitate nagusiak ageri dira.

Gaztelaniaz, mapetan / Map name in Spanish

Huichol

Guadalupe Ocotán

Varúpi

Huaynamota

Vainámútá

Mojarras

Mukaza

San Andrés Cohamiata

Tatéi Quí

San Sebastián

Váütüa

Santa Catarina

Túapúri

Tarascan / Purépecha

The Tarascan or Tarasco people live in the center of Michoacan, around Lake Patzcuaro, the same place where the pre-Colonization Tarascan kingdom of was established, with its capital at Tzintzuntzan. Nowadays the native term Purépecha, written in Spanish (a true native form would be P´urhépecha or P´urhé), is used to name this indigenous group and their language. The P´urhépecha territory is called P'orhépecheo or P'urhépecherhu in the native language. There are around 100,000 speakers of this isolate language, with no relatives.

->

P'urhé, P'urhépecha

Tarasko inperioa Espainiarrak Mexikora iritsi ziren garaian indartsua zen gaurko Michoacan probintziaren lurraldean. Hango herria, Tarsakarrak, han bizi dira orain ere, Patzcuaro lakuaren Tzintzuntzan beren hiriburu zaharraren inguruan. Gaur, beren etnia eta hizkuntza izendatzeko Purépecha izena erabiltzen da, gaztelaniaz bezala idatzita (jatorrizkoagoak lirateke forma hauek: P´urhépecha edo P´urhé). Hizkuntza isolatua da hau, ahaide gabea, euskara bezala, eta 100.000 hiztun ditu. P´urhépecha lurraldeari P'orhépecheo edo P'urhépecherhu esaten zaio hizkuntza honetan.

Gaztelaniaz, mapetan / Map name in Spanish

Purepecha

Angahuan

Aguáuani

Cherán

Chérani

Chilchota

Tzirapu

La Cañada [eskualdea / region]

Eráxamani

La Sierra [eskualdea / region]

Si'eera

Meseta Purépecha [eskualdea / region]

Juátarisi

Nahuatzen

Naná Uáchi / Naná Uátsï

Parangaricutiro

Parhanhárhikutirhu

San Juan Nuevo

Aváni Istsárhu

Tzaráracua [urjauzia / waterfalls]

Tzhrararua

Tepehuan

The Tepehuan are a group of natives speaking Uto-Aztecan languages in Durango, Mexico; not to be confused with other groups named Tepehua, of the Totonaca family. There are two distinct groups, the Northern and the Southern, in both ends of the state territory. Southern Tepehuan is spoken in two varieties (eastern and western) by some 15.000 natives. Our placenames are from the eastern variety, spoken buy indians living mostly in the municipality of Mezquital, near Durango, the capital of the state (a name of Basque origin!). Tepehuan is written with a i crossed by a bar [ i ].

Tepehuan

Tepehuan herria zenbait indigena taldek osatzen du, eta ez dira Tepehua herriekin nahastu behar, azken hauek Totonaka etnikakoak baitira. Uto-Aztekar hizkuntz familiako mintzairetan mintzo dira Durango estatuan. Iparraldekoak eta Hegoaldekoak bana ditzakegu, hizkuntza desberdinak baitituzte, talde bakoitza estatuaren mutur batean bizi da gainera, elkarrengandik urrun. Hegoaldekoen mintzaira (15.000 hiztun inguru), aldiz, bi aldaeretan zatitzen da, eta guk ekialdekoaren toki-izenak dakartzagu hona. Mintzaira hau Mezquital udalerrian hitz egiten da, Durango estatu-hiriburutik gertu. Haien jatorrizko izenaren ordez, kolonialistek euskarazkoa ezarri beharra ere... hau ironia.

Mapetan gaztelaniaz / Map name in Spanish

Tepehuan [hego-ekialdekoa / southeastern]

Agua Prieta

Tuc Súdai'

Agüita Zarca

Cocma' Susdai'

Barranco Prieto

Tutuc Vápai'

Cerro del Alacrán

Nacsirta'm

Chachamoles

Xixcavuhl Chut

Chalchihuitillo

Tido'cam

Chilapa

Co'cohl Quic

Ciénega del Oso

Vóji Vatvia

Durango

Corian

El Chapulín

Soy Cov'am

El Rincón

Sonpan

El Zapote

Jovi'ñcham

La Guajolota

Továtam

La Ventana

Binicam

Las Aguilillas

Jáquirtam

Las Espinas

Joi'chir

Las Flores

Yóxi'cha'm

Llano Grande

Guiotam

Los Amoles

I'covi'

Los Metates

Mamtur Vit

Mezquital

Vódamtam

Murhuata

Murva't

Salatitas

Ontahlim

San Francisco Ocotán

Coxvihlim

Santa María Ocotán

Juctir

Teneracas

Chianarcam

Tierras Coloradas

Vi' Dirva'

Xoconostle

Nacavtam

Mapak / Maps

Mapak beste leiho batean irekiko zaizkizu.
Maps will open in a new window.

Zure iritziak, zuzenketak, gehikuntzak
Your comments, corrections, additions

->

geonative@reocities.com