Treaty of Waitangi Signatories & witnesses ============================================================================================ Copyright (C)2001 Carol Whyte, Auckland, NZ The following is a verbatim of the signatories of the Treaty of Waitangi document without the wording in the articles. Note that the signatories after 6 Feb 1840 did not sign the document with the Articles of the Treaty of Waitangi attached and explained to them. Rather they were asked to sign their allegiance to Queen Victoria FORMAT: --------------------------------------------------------------------------------------------- Spelling on the document (might also be known as) --------------------------------------------------------------------------------------------- Te tohu o Kaweti (Kawiti) Te tohu o Te Tirarau Te tohu o Pomare Ngate Manu Feb 17 1840 Witness to Pomare signature James R Clendon ------------------ Hone Heke no te matarahurahu Te tohu o Hori Kingi warerahi Te tohu o Tamati Pukututu Te tohu o Hakero mo Titou kua mate Te tohu o Wikitene Te tohu o Pumuka Te tohu o Marupo Te tohu o Te Tao Te tohu o Reweti Atuaharer Wiremu Hau Te tohu o Te Kaua Te tohu o Toua (Tona?) Mene te Tamaiti o Tarehu mo tena matua Tanati Vaka neene (Tamati Waka Nene) Matiureuka (Matiu ?euka) Te tohu o te Kamera (Te Kamua) Te tohu o Harau (Warau) Te tohu o Ngere Te tohu o Patuone Paora Hohimatangi (Paora Nohimatangi) Te tohu o Ruke te tamaiti o Kopiri (Ruhe) Kaitaia Wiremu Kingi (Kaitara Wiremu Kingi) Te tohu o Taura Taurau Teroha Te tohu o Rewa Te tohu o Moka Papahia ko tona tohu ko te Rarawa Ko Takiri ko tona tohu Te Toko ko tona tohu Wiremu Tana tangata kotahi Te Tai ko tona tohu To Toroihua tona tohu iho Nane (Te Toroihua tona tohu mo Kane? Kaue?) Ko keha ko tona tohu Ko wao ko tona tohu Takurua ko tona tohu Te Hinake ko tona tohu Nate Hau te ingoa o iwi Te Totohu ko tona tohu Omania te Wenua Ko Nga Mame tona tohu (Nga Manu) Ko Hiro ko tona tohu Ko te Marama ko tona tohu Ko Moenga Herehere ko tona tohu Ko Mahu ko tona tohu Wiremu Wuna tona tohu We the undersigned have witnessed the signatures and marks of twenty three of the chiefs of the confederation and of twenty other chiefs on this sixth day of February eighteen hundred and forty James Busby Henry Williams Richard Taylor MA John Mason Church Missionary Society Samuel Ironside Wesleyan Missionary Ja Stuart Freeman Gentleman ------------------ Te tohu o te Tawaewae Te tohu o te Wareumu Te tohu o te Mokoware Te Ahu Tukupunga Te tohu o Hara no te uri o te Hawato Te tohu o Hakitara no te uri o te Hawaitu (Tamati no te uri o hua) Te tohu o Te Matatahi no te Kapotai Ko Rawiri Taiwanga Te tohu o Paraara Te tohu o Ana Hanue (Ana Hamu) Te tohu o Hira Pure no te uri o hua Te tohu o Iwi no ngato rangi Te tohu o Wierau na te wanau roia Te tohu o Wiremu Watipu no nga te Wakaheke Pripi Kaurangi no te uri tanewa Pokai no nga te Wai Te tohu o Te Kauwata na nga te Wai Te tohu o Tuirangai no te Matahurahu Hohepa Otene Pura no te Urimahoe Honi Kingi Raumati no Ngati Toro Te tohu o Tukakwaha no ngae te Wake (Tuwakawaha) Te tohu o Tawatanui Te tona o to Rawiti Ko Te Kuhanga Te tohu o Paraka Ko Tahua Te tohu o te Puka Te tohu o te Koroiko - na te Te Rangi ita Taupo Te tohu o Iwikau - no te Turu Nakina - Taupo (Turu Makina) witnesses not noted ------------------ Reweti Irikoe na te Kuta Ka bara ringa Patu matikoraha (Paora Kingi Patu Matekoraka) Haupokia Ahuahu Mohi Tapua Kame Kutu Rangi Tutarua uritaniwa witnesses: Jos Nias Capt HM ship Herald Henry Williams clerk of Waimate the 9th February ------------------ Huke ko tona tohu Rewiri Te Paua ko tona tohu (Te Pana?) Honi Nakinihuinga (Makinaihuinga) Pangari ko tona tohu Rangatira ko tona tohu Pakaina (Pakanai) Tio ko tona tohu Karekare ko tona tohu Taingaerewa ko tona tohu (Tungarawa) E Paka ko tona tohu Warekorero ko tona tohu Marupo ko tona tohu (also signed on the 6th Feb) Ko Tako tona tohu (Toko) E Po ko tona tohu Piripi Ngaromotu ko tona tohu Wiremu Roimata ko tona tohu (Wiremu Rameka) Wiremu Patene Manaihi tona tohu Paratena tona tohu (Paratene Te Ripi) Te Hira tona tohu Turau tona tohu Ko Te Reti tona tohu Ko Kenana tona tohu Ko Pero tona tohu Te Uruti tona tohu Witikama Rewa tona tohu Ko Tiro tona tohu Ko Tipame tona tohu Ko Matiu tona tohu Ko Kaihu tona tohu Ko Kaitoke tona tohu (Kaitoke Te Whakawai) Huu ko tona tohu no ngatitupoti Te Iwi (Huu?) Kiri Kotina tona tohu no te Hikutu (Kiri Kotiria) These forty three signatures witnessed by: Willoughby Shortland, JP George Clark, Church Missionary Society William Woon, Wesleyan Missionary G F Russell (Kohukohu) Joseph Nias Capt HMS Herald ------------------ Tamati Hapimana Ko te tohu o Te Kekeao Paratene Taonui ko tona tohu Daniel Kahika Abaraham Tautoru Kaitoke Muriwhai Ko Tenaihi Tahua ko tona tohu Te Tuhu ko tona tohu Ko Ngaro ko tona tohu Rawiri Mutu ko tona tohu Wiremu Urongarora (Wiremu Wangaroa) Tamati Takari ko tona tohu Ngati Po Hamiora Matangi Arama Hongi na te Uru Haimona Tauranga tohu Hare Maia (Here Maia) Ko Pi ko tona tohu no te Mahurehure Waima Repa Manga ko tona tohu Maunga Tongo ko tona tohu (Maunga Rongo) Wiremu Mami tona tohu Takahaea ko tona tohu (Takahorea) Hokauau tona tohio (Kawau?) Mohe Tawai tona tohio Timoti Mito tona tohu Hamiora Paikoraha tona tohu Ko Huna Tuheki tona tohu na te Pakau te ingoa e te iwi Ko Paro tona tohu (Pero) Wiremu Kingi tona tohu These one hundred and thirty signatures received at Waitangi, Waimate & Hokianga were witnessed by me: Richard Taylor MA Ch Mis Soc Feb 15: 1840 ------------------ Wiremu Hoete Te tohu o Hokopa Te tohu o Te Awa Te tohu o Te Tapuru Te tohu o Te Titaha Te tohu o Kahu Kote (Te Karamu Kahukoti) Te tohu o Ruinga Te tohu o Hohepa Te tohu o Pourota Te tohu o Inoka Te tohu o Hinaki Te tohu o Keka Paora (Paora Putu) Pei Mohi (Mohi Te Ahia Te Ngu) Anaru Te tohu o Waitangi {of the tribes living at Paroa} William Korokoro Witnesses to these sixteen signatures at Watematai 4 March 1840 Jos Nias Capt of HMS Herald Henry Williams William Thomas Fairburn ------------------ Nopere Panakaras Chief of the Rarawa Paora Ngaruwe Wiremu Wirihana Rimu Hamiona tangata Matenga Paerata Rapata Wakakohi (Wakahohi) Hare popata Waka Tana (Taua) Taitimu Chief of the Aupouri Matiu Huhu Tokitahi Paratene Waiora Rapiti Rehurehu Koronehu Pupu Piripi Raorao Kopa Meinata Hongi Otopi Paetai Marapia (Marama) Paoatene Karuhuri (Paratene Karuhuri) Tamati Pawau Rehana Tura Mangonui Watene Patonga Wiremu Ngarae Hohepa Poutama Harematenga Raua (Kawa) Kingi Kohuru Matiu Tauara Hamiora Potaka Huwatahi (Huatahi Hetaraka) Marakae Kawai (Marakai Mawai) Utika Hu Hare Huru Tamati Mutawa Hemona Knuckle Point (Hauora) Tomo Puhipi Pukepoto and Ahipara (Puhipi Te Ripa) Ereonora Poau cheif of Rakepoto of Ahipara (Poari Te Mahanga) Rawiri Kepa Waha Koroniria Huau (Koroniria Huanui) Ngare Hamiora Tawari Witi Cheif of Awanui Ruanui Haunui Kuri Kawaraki Rawiri Awarau Ru Papanui Hakaraia Kohanga Kawaheitiki (Kawahutiki) Pera Kamukamu Karaka Rawau (Kawau) Paona Hoi (Paora) Himiona Waiuora (Whareora) Aperahama Ohuhu We the undersigned have witnessed the signatures of the sixty chiefs of Kaitaia and the neighbouring tribe this 28th day of April 1840: William Gilbert Puckey of the Ch Missionary Society John Johnson, MD HD Smart 28th Regt NZ M Police Richard Taylor MA of the Ch Missionary Society Willoughby Shortland Colonial Secretary ------------------ Te tohu o Te Tara Te tohu o Pihere (Pikere) no witnesses noted ------------------ Kara Karamu tona tohu (Te Ahu Karamu) Kupenga tona tohu Ngahuka, tona tohu Te Rangi, tona tohu NgaManu, tona tohu Raromanu, tona tohu Te Hangi, tona tohu Witness to these seven signatures at Tamaki July 9th 1840 David Rough George Clark, PGA John Johnson MD Colonial Surgeon ------------------ Hoka ko tona tohu (Hake) Kanawa ko tona tohu Kauwa ko tona tohu Witness to these signatures at Russell August 5th 1840 George Clark, Protector of Aboriginies James Coates, gentleman Ja Stuart Freeman gentleman ------------------ Tautoru his mark Takahi his mark Aporotangi his mark (Aporotanga) Rangimatanuku his mark Rangihaerepo his mark Ake his mark Wakia his mark Witnesses James W Fedarb (Capt of Nereide - French ship) Ko Papahia (missionary teacher from Northland) Ko Wiremu Maihi (missionary teacher from Northland) ------------------ Putiki his mark Rangihuataki his mark Haupururangi his mark Hahiwaru his mark Haomarama his mark Waruu his mark Na Taku Tautari his mark Mokai his mark Mata his mark (Mato) Tarawatewate his mark (Tuarawhati of Ngati Pukeko) Tunui his mark Taupiri his mark Haukakawa his mark Piariari his mark Matatehokia his mark Rewa his mark Tupara his mark (Tupari) Mokai his mark The chiefs at Opotiki expressed a wish to have it signified who were Pikopos (ie Roman Catholics) and who were not, which I did by placing a crucifix preceeding the names of those who are, as above, x at which they seemed perfectly satisfied. James W Fedarb ------------------ Ko te tohu o Te Horata te Taniwa te rangatira o te hapu o ngatiwanaunga Ko te tohu o Kitahi taina o te Horeta Ko te tohu o Puakanga Ko te tohu o Hauauru te rangatira o Ngatipawa Jos Nias Capt of HMS Herald Thomas Bunbury Major 80th Regt ------------------ Ko te tohu o Te Purahi Rangatira o Ngatimaru Ko Ngataiaepa Rangatira o te Rapupo Jos Nias Capt HMS Herald ------------------ Ko te tohu o Iwikau rangatira o Ngatirangiamoa Ko te tohu o John Love an intelligent native who calls himself rangatira o Ngatikahukura Thomas Bunbury Major 80 Regt Edward Marsh Williams ------------------ John Taouwaiiro - the most important in this neighbourhood (John Tuhawaiki) Kaikoura Tararoa (Taiaroa) Jos Nias Capt HMS Herald Tho Bunbury Major ------------------ John Karitai Ko te tohu o Korako Tho Bunbury Major W Stewart ------------------ Ko te tohu o Maui Pu Ko te tohu o Eka Hare Ko te tohu o Puke Ko te tohu o Nohorua Joseph Thomas (european son-in-law of Nohorua) Ko te tohu o Waiti Ko te tohu o Te Wi Ko te tohu o Te Kanai Ko te tohu o Pukeko Ko te tohu o Kaikoura Tho Bunbury Major W Stewart ------------------ Ko te tohu o Te Rauparaha (already signed at Otaki on 14 May 1840, Bunbury insisted he sign again) Ko te tohu o Rangihaeata Tho Bunbury Major W Stewart ------------------ Ko te tohu o Te Hapuku Ko te tohu o Waikato Ko te tohu o Mahikai Tho Bunbury Major Edward M Williams ------------------ Te tohu o Napuna Te tohu o Wairarapa Te tohu o Mohiwoa Te tohu o Te Tute Te tohu o Ingo Te tohu o Paka (Pakau) Te tohu o Te Wakatauranga Te tohu o Hore Te tohu o Pani Te tohu o Rawi Te tohu o Wanga Te tohu o Ngapapa Reihana Reweti Te tohu o Patuhiki Te tohu o Te Huka Te tohu o Te Kahu Te tohu o Kopeka Te tohu o Rerewa Te tohu o Te Puni (Honiana Te Puni) Te tohu o Tuhoto Te tohu o Pakewa Te tohu o Popuka Henry Williams clerk George Thomas Clayton merchant ------------------ Te tohu o Toheroa Te tohu o Rewa Te tohu o Watino (Whatimo) Te tohu o Te Tupe Te tohu o Tiaho Te tohu o Te Kaukau Te tohu o Te Orakako Te tohu o Tuterapouri Te tohu o Te Tirarau Te tohu o Ngaoranga Te tohu o Hone (Hone Ropoama Te One) Te tohu o Inana Te tohu o Te Kaparangi Te tohu o Tapotuku Signed May 4th 1840 in the presence of Henry Williams clerk George Thomas Clayton merchant ------------------ Te tohu o Huriwenua Te tohu o Taukina Te tohu o Iwikau Te tohu o Punga Te tohu o Te Rangowaka Te tohu o Nga Kirikiri Te tohu o Potiki Te tohu o Nga Taraheke Te tohu o Anara Te tohu o Pikau Te tohu o Te Uapiki Te tohu o Maru Te tohu o Karaka Signed May 5th 1840 in the presence of Henry Williams clerk George Thomas Clayton merchant ------------------ Te tohu o Te wetu Te tohu o Pari Te tohu o Taropiko Te tohu o Te Putete Te tohu o Te Rangiahua Te tohu o Tahanui Te tohu o Orokaka Te tohu o Toitoi Te tohu o Te Muko (Te Mako) Te tohu o Te Ipukohu Te tohu o Te Tihi Te tohu o Huia Te tohu o Nukumai Signed May 11.1840 in the presence of Henry Williams clerk George Thomas Clayton merchant ------------------ Te tohu o Te Rauparaha Te Wiwi (Matene Te Whiwhi) Katu (Tamihana Te Rauparaha) Te tohu o Topeora (Rangi Topeora) Te tohu o Te Ruru (Aperahama Te Ruru) Te tohu o Matia Te tohu o Kiharoa (Te Moroati Kiharoa) Te tohu o Te Puke Te tohu o Toremi (Horomona Toremi) Te tohu o Te Ahoaho Tahurangi (Ihakara Tahurangi) Te tohu o Kehu (wife of Reretawhangawhanga) Te tohu o Te Hakeke Te tohu o Taumaru Te tohu o Mahi Te tohu o Te Ota Te tohu o Paturoa Te tohu o Te Tohe Te tohu o Te Wetu Te tohu o Tauheke Te tohu o Pakau Te tohu o Witiopai Signed in the presence of Henry Williams clerk Octavius Hadfield clerk ------------------ Te tohu o Reretauwangawanga Te tohu o Witi (Wiremu Kingi Te Rangitake) Te tohu o Te Patukekena Te tohu o Ngaraurekau Te tohu o Te Heke Te tohu o Tuainane (Tuaonane) Te tohu o Ngapuke Te tohu o Te Patukakariki Te tohu o Ngakaue (Ngakanae) Te tohu o Puke rangiora Te tohu o Kukutai Te tohu o Koinaki Te tohu o Raranga Hohepa Matahau Te tohu o Kiha Te tohu o Hiangarere Te tohu o Hurerua (Urerua) Te tohu o Te Wehi Te tohu o Pehi Te tohu o Ketetakere Signed May the sixteenth 1840 in the presence of Henry Williams clerk Octavius Hadfield clerk ------------------ Te tohu o Te Anaua (Hori Kingi Te Anaua) Te tohu o Tawito (Kawana Paipai) Te tohu o Te Mawae Te tohu o Rere (Te Rere-o-maki) Te Tauri (Wiremu Eruera Te Tauri) Te tohu o Rore Te tohu o Turoa (Te Pehi Turoa) Te tohu o Taka Te tohu o Kurawatiia Signed May 23.184 in the presence of Henry Williams clerk O Hadfield clerk ------------------ Te tohu o Te Raniwakarurua Te tohu o Te Uripo Te tohu o Te Hiko Te tohu o Takaterangi Te tohu o Pakoro (Pakoro Turoa) Signed May 31/40 HW O Hadfield ------------------ Te tohu o Te Rangihiroa Te tohu o Te Ohu Signed June 4/40 in the presence of Henry Williams Clerk Geo Thom Clayton Merchant ------------------ Te Hiko o Te Rangi is a Chief of the Islands of Mana & Cloudy Bay. Te Rauparaha is Principal Chief of Kapiti & Cook Straits. Huriwenua Principal Chief of Queen Charlotte Sound These Chiefs are the Principals of these tribes Henry Williams Clerk Geo Tho Clayton merchant ================== Ko te tohu o Paengahuru Ngatitipa Ko te tohu o Kiwi Ngarau Ngatitahinga Ko te tohu o Te Paki Ngatingau Ko te tohu o Ngapaka Ngatitipa Ko te tohu o Kukutai Ngatitipa Ko te tohu o Te Ngohi {Ngatimaniapoto kawia} Ko te tohu o Muriwhenua Ngatihaua Ko te tohu o Waraki Ngatimaniapoto Kawia Ko te tohu o Kiwi {Ngatimahuta, kawia} Ko te tohu o Te Paerata {Ngatipou} Ko te tohu o Te Katipa {Ngatipou} Ko te tohu o Maikuku Ngatiteata Ko te tohu o Aperahama Ngakainga Ngatiteata Ko te tohu o Hoana Riutoto {Ngatimahuata} Ko te tohu o Te Wairakau {Ngatiteata} Ko te tohu o Hako {Hakiwaka} Ko te tohu o Wiremu Te awaitaia {Wangaroa Ngatimahanga} Ko te tohu o Tunui Ngawaka {Ngatitahinga Waikato} Ko te tohu o Kemura Wareroa {Ngatitahinga Waikato} Ko te tohu o Pohepohe {Ngatihaua Matamata} Ko te tohu o Pokawa Rawhiowhi {Ngatihaua Matamata} Ko te tohu o Te Puata {Ngatiruru Otawhao} Ko te tohu o Te Mokorou {Ngatiruru Otawhao} Ko te tohu o Pungarehu {Ngatiapakura, Parawera} Ko te tohu o Pohotukia {Ngatiapakura Parawera} Ko te tohu o Te Keha {Ngatinaho te Horo} Ko te tohu o Te Warepu {Ngatihine Taupiri} Ko te tohu o Te Kanawa {Ngatihine Taupiri} Ko te tohu o Te Whata o Ngatitipu Wangaroa Ko te tohu o Ngawaka {Ngatihauroa Tokiraka} Ko te tohu o Peehi {Otawao Ngatiruru} The preceding names have been obtained by us at this station and embrace as we conceive with the exception of two the names of the principal men of Waikato April 11, 1840 Waikato Heads R Maunsell B Ashwell ------------------ Ko te tohu o Wiremu Ngawaro Ko te tohu o Hone Kingi Ko te Ta Wha Ko te tohu o Tamati Ko te tohu o Rabata Waiti Ko te tohu o Te Awarahi Ko te tohu o Rehurehu Signed before me April 26th 1840 William C Symonds ------------------ Ko Te Wanake tana tohu Huitao tana tohu Tamaiwhahia tana tohu Te Hui tana tohu Te Paetui tana tohu Te Kou tana tohu Reko tana tohu Tari tana tohu Te Matatahuna tana tohu Te Konikoni tana tohu Tauarumia tana tohu Nuka tana tohu (Nuka Taipari) Te Tutahi tana tohu Te Pohoi tana tohu Putarahi tana tohu Pikitia tana tohu Te Mako tana tohu Witnesses Hoani Aneta Henry Taylor James Stack ------------------ Te Peika tana tohu Tauranga Kapa Te haere roa tana tohu Hoani Aneta Witness James Stack ------------------ Te tohu o Manutahi Turanga Te tohu o Turuki Turanga Te tohu o Te Kaingakiore Turanga Eruera Wina Turanga Ko Paia te rangi Te tohu o Tutapaturangi Teitangaware, Turanga Te tohu o Tawarau Turanga Te tohu o Rangiuia Uawa Te tohu o Te Mimiopaoa Waiapu Te tohu o Rangiwai Waiapu Te tohu o Awarau Waiapu Te tohu o Tamitere Tokomaru Te tohu o Mangere Turanga Te tohu o Maronui Turanga Te tohu o toua Tauamanaia Turanga Na te nga Tukaereaho Wairoa Te tohu o Tuhura Turanga Te tohu o Te Hore Turanga Te tohu o Te Pakaru Turanga Te tohu o Wakahingatu Turanga Te tohu o Parekahika Uawa Te tohu o Rangiwakatatae Waiapu Te tohu o Takatua Waiapu Te tohu o David Rangikatia Waiapu Te tohu o Tamaiwakanehua Tokomaru Te tohu o Te Mokopuorongo Tokomaru Te tohu o Turangi Pototi Turanga Te tohu o Te Urimaitai Turanga Te tohu o Tuwarakihi Turanga Turoa Turanga Te tohu o Mahuika Turanga Te tohu o Te Panepane Turanga Te tohu o Wareana Turanga Te tohu o Te Eke Turanga Te tohu o Te Tore Ahuriri Te tohu o Tutaepa Waiapu Te tohu o Te Kauruoterangi Waiapu Te tohu o Korauruterangi Waiapu Te tohu o Te Potae Tokomaru Witnesses: William Williams Henry Williams jnr G Clarke jnr ------------------ Ko te Kawau his mark Ko te Tinana his mark Ko te Reweti his mark Signed before us at Manukau 20th March 1840 Williams Symonds James Hamlin Ko Rawiri his mark James Wallis ------------------ Ko Te Kanawa his mark Ko Tariki his mark Ko Haupokia his mark Ko Te Maru his mark Ko Tuunui his mark Ko Hone Waitere his mark Te Aoturoa Ko Te Matenga his mark Te Wahapu Ko Ngamotu his mark Ko Warekaua his mark John Whiteley --------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------- G E N E o N Z --------------------------------------------- t r a n s c r i b e d & c o l l a t e d b y Carol Whyte, Auckland, New Zealand 11 January 2001 http://www.geocities.com/wlorac/trtyofwtng.txt --------------------------------------------------------------------------------------------- FOR GENERAL VIEW OF THE GENERAL PUBLIC WITHOUT PAYMENT OF FEES OR PRIVATE MEMBERSHIP