• Sahabat faham Quran melalui bahasa mereka.
• Jika terdapat masalah mereka bertanya Nabi (Zulm-syirik : Luqman:13)
• Kadang-kadang Rasul saw jelaskan (Quwwah -ramyu : Anfal:60)
• Othman & Ibn Masud: belajar 10 ayat dan beramal.

• Ulum - jamak Ilmu
• Semua ilmu yang membicarakan perkara berkaitan Al-Quran.
• Dinamakan juga Usul Tafsir

• Bermula sejak zaman sahabat tetapi dinaqalkan secara talqin dan tidak terpisah
• Mula di tadwin pada abad ke 2 bercampur dengan ilmu tafsir
• Kitab pertama : Ali b. Ibrahim Al-Hufi (330H)- Burhan fi Ulum Quran - 30 jilid.
• Kemudian : Ibn Jauzi, Zarkasyi, Balqini, Sayuthi dll.

• Untuk semua manusia
• Lengkap semua lapangan hidup manusia
• Tidak mampu ditandingi oleh arab w/p dicabar
• Janji jaminan pemeliharaan Allah
• Sesuai untuk semua zaman.
• Untuk jin dan manusia.

• ÞÑà (Çä ÚáíäÇ ÌãÚå æÞÑÂäå) Bacaan.
• Istilah: Kalam Allah yang diturunkan kepada Nabi Muhammad saw yang dikira ibadat membacanya.
• Nama-nama: Furqan, Al-Kitab, Zikr, Tanzil.
• Sifat: Nur, Huda, Rahmat, Syifa', Kareem, Mubin, Mau'izah, Mubarak, Busyra, Basyir, nazir, Aziz, majid.
• Ciri-ciri Quran: Membacanya ibadat, menjadi mu'jizat, qati'iyy dalalah dan mesti dibaca dengan lafaznya.

• Wahyu: Bahasa- Isyarat samada dengan suara atau dengan anggota (Zakaria)atau tulisan atau perasaan naluri (lebah)atau ilham (Ibu Musa).
• Istilah: Pengetahuan yang didapati dari dirinya dan diyakini ianya adalah dari Allah samada melalui perantaraan(Jibril) atau tidak.
• Wahyu turun kepada Nabi dalam 2 bentuk: makna dan lafaz / makna sahaja (hadis qudsi)

• Tertulis di Luh Mahfuz --> turun ke langit dunia --> semuanya ke baitul Izzah --> kepada Nabi dalamasa 20 thn.
• Jibril menerima direct dari Allah dengan lafaznya yang khusus.
• Wahyu yang tidak melalui perantaraan:
• mimpi yang benar (pra-wahyu terang-terangan) juga terjadi kepada orang salih.
• dari belakang hijab (Musa, Isra' mi'raj).

-Bunyi loceng

-Menjelma sebagai manusia

Beberapa penyelewengan mutakalimin.

Faedah turunnya wahyu secara beransur-ansur.

• Penentuan makki dan madani- 3 mazhab:
• ikut tempat turun (tempat yang jauh dari keduanya tidak terikat dengan keduanya)
• ikut masa turun (hijrah pemisah keduanya)
• ikut orang yang ditujukan ayat.

• Perbezaan dan keistimewaan makki dan madani

Makki:

• Lebih kepada tauhid dan aqidah.
• Perletakkan asas umum syariat dan fadhail
• Kesah Umat dan nabi terdahulu.
• Pendek dan kuat hentamannya.

Madani:

• Menjelaskan muamalat, sosial, perundangan dan hubungan antarabangsa.
• Menujukan ayat kepada Kristian dan Yahudi.
• Penjelasan tentang munafiq.
• Ayat yang panjang.

• Terawal: Iqra' (B), qil : Muddathir (B), qil: Fatihah, qil: Bismillah.
• Terakhir: qil: Ayat riba, qil: æÇÊÞæÇ íæã ÊÑÌÚæä Ýíå, qil: ayat hutang, qil: ayat kalalah, qil: áÞÏ ÌÇÁßã ÑÓæá ãä ÃäÝÓßã, qil: Surah Nasr.
• Ayat Çáíæã ÇßãáÊ áßã hanya menunjuk kesempurnaan nikmat.

Faedah mengetahuinya.

Definisi: Sesuatu peristiwa atau soal yang turun selepasnya ayat Quran.

Ulama mengarang kitab khusus : Ali Al-Madini, Al-Wahidi, Al-Ja’bari, Ibnu Hajar, Sayuti dll.

• Hanya naqal yang sahih dari Nabi, Sahabat atau tabiin (dengan syarat secara sorih, Imam Tabiin dan disokong mursal lain) diterima dalam bentuk berikut:
• Jelas (sebab nuzul ayat ini ialah....) (Peristiwa ini berlaku maka turun ayat.... -ÝÇÁ ÊÚÞíÈíÉ )
• Tidak jelas - (Ayat ini turun pada peristiwa....äÓÇÆßã ÍÑË áßã kata Umar turun kerana datangi isteri…) --> boleh jadi sebab nuzul dan boleh jadi tafsiran ayat (Aku rasa turun pada masalah…. Zubair bergaduh dengan seorang Ansar pasal air - ÝáÇ æÑÈß )

• Mengetahui hikmat sesuatu hukum- maslahah.
• Takhsis hukum bagi ayat yang umum- æáÇ ÊÍÓÈä ÇáÐíä íÝÑÍæä
• Mendekatkan kefahaman erti ayat(Ãä ÇáÕÝÇ æÇáãÑæÉ)

• Sebab umum - ayat umum = tiada masalah (æíÓÆáæäß ÇáãÍíÖ)
• Sebab khusus - ayat khusus = tiada masalah (æÓíÌäÈåÇ ÇáÃÊÞì)
• Sebab khusus - ayat umum = khilaf
• Jumhur: ikut lafaznya yang umum (Li'an - turun pada Hilal b. Umayyah)
• Qil : Ikut sebab yang khusus (perlu dalil lain spt. Qiyas untuk hukum)

(carta 1)

• Sahabat menulis quran tanpa suruhan Nabi saw pada daun tamar, batu, kulit, perak, kayu, tulang.
• Setengah sahabat menghafal dan mengemukakan kepada Nabi saw.(Ali, Muaz, Ubai, Zaid, ibn Masud)
• Jibril mendatangi Nabi saw setiap Ramadhan untuk mengulangi dan pada tahun terakhir 2 x.

• Perang riddah - 70-700 hafiz sahabat syahid - Umar kemuka cadangan kumpul Quran.
• Zaid disuruh kumpulkan Quran - disimpan oleh Abu Bakar --> Umar --> Hafsah.
• Ali mempunyai naskhahnya sendiri.

• Pembukaan negara baru menyebarkan sahabat ke seluruh pelusuk dunia. Di Armenia & Arzebaijan, Huzaifah mendengar perbalahan dalam bacaan --> cadang kumpul semula.
• Othman ambil dari Hafsah, kumpul Zaid, Ibn Zuberi, Said bin Al-'As dan Abd. Rahman b. Harith--> salin buat 7 & pembetulan quraisy--> hantar ke Mekah, Syam, basrah, Kufah, Yaman, Bahrain. Madinah. Semua lain dibakar.

• Susunan ayat taiqifi (ijma’)
• Tertib surah- khilaf :
• -semua tauqifi
• -semua ijtihad sahabat
• -setengah tauqifi & ijtihad.

• -Tiwal à (Baqarah, Imran, Nisa’, Maidah, An’am, A’raf, Anfal & Taubah @ Yunus.)
• -Mi’uun : à Lebih 200 atau hampir.
• -Mathani: à Yang banyak diulang-ulang.
• -Mufassol: à dari Qaf atau Hujurat. Terbahagi 3:
• Panjang: Qaf/Hujurat à ‘Amm / Buruj
• Sederhana: ‘Amm/ Buruj à Dhuha/ Lam yakuni
• Pendek: à hingga akhir.

• Surah: 114/113
• Ayat: 62xx
• Ayat paling panjang: Ayat hutang.
• Surah paling panjang: Baqarah

Cara penulisan yang dibuat oleh Zaid & 3 sahabat.

Qil: tauqifi dan wajib ikut.

Qil : ijtihad Uthman dan diakui semua sahabat à wajib ikut.

Qil (Baqillani): hanya istilahi dan boleh guna yang lain.

Pemisah dan kepala ayat di dalam Al-Quran

• Kedudukan bangsa Quraisy - turun quran megikut loghat Quraisy.
• Hadis sahih: Quran turun dalam 7 huruf (B/M)
• Umar dlm solat dengar Hisyam b. Hakim baca surah Furqan banyak bentuk, marah, Rasulullah saw akui semua.

• Guna 7 bahasa Arab (Quraisy, Huzail, Thaqif, Hawazin, Kinanah, Tamim, Yaman).
• 7 perkara: (Jantina/ bilangan, tasrif, ibdal, taqdim/ta’khir, I’rab, tambah/kurang, loghat tebal nipis.
• Tidak keluar dari 7 bahasa
• Tiada erti -tanda hebat Quran.

Faedah turunnya dalam 7 huruf.

• Mudah dibaca
• Mu’jizat Quran - sesuai untuk semua.

• Mazhab dalam menyebut Al-Quran yang dilalui oleh Imam-imam muktabar.
• Semuanya kembali ke zaman sahabat : (Ali, Ubai, Zaid, Ibn Mas’ud, Abu Musa dll) Mashaf Uthman mengikut Zaid.

• Qiraat hari kembali kepada : (Abu Amru- 154H, Nafi- 169H, ‘Asim- tabiin 128H, Hamzah- 156H, Kasa’I- 189H, Ibnu ‘Amir- tabiin 118H, Ibnu Kathir- tabiin 120H) (mutawatir) - masyhur di sesuatu tempat tertentu.
• lain yang diakui : Abu Ja’far, Ya’qub bin Ishaq dan Khalf bin Hisyam. (Qira’at 3 - Aahad)
• Qiraat lain tidak diakui: (Yazidi, Hasan, A’masy, Ibnu Jubair dllà Syaz)
• Di akui kerana banyak riwayat.

Faedah wujud perbezaan qiraat

Waqaf dan tempat mula

• Definisi: Memberikan hak dan tertib kepada setiap huruf, menyebut setiap huruf dengan makhraj dan memperelokkan sebutan tanpa melampau-lampau.
• Lahn : membaca tanpa tajwid.
• Lahn jaliyy : semua orang tahu silap
• Lahn khafiyy : hanya qari yang tahu.

Mempelajari dan mengambil upah

• Damair : kenapa digunakan damair, taqdim/ ta’khir dll.
• Ta’rif & Tankir: sebab digunakan ta’rif & tankir dll.
• Ifrad & Jamak: kenapa digunakan single & plural di dalam Quran dll.
• Kata sama erti
• Sola dan jawab

‘Ataf

• Ahkama - (ÇÍßã) tahan (ÇáÍßã) putuskan antara dua perkara.
• Semua Quran secara am adalah Muhkam (fasih, benar & membeza haq dan batil)
• Mutasyabih: kesamaran/keserupaan antara dua perkara.
• Semua Quran secara am mutasyabih dalam kesempurnaan dan mutu dan saling membetulkan antara satu sama lain.

Ayat 8 - Al-Imran (åæ ÇáÐí ÇäÒá Úáíß ÇáßÊÇÈ ãäå ÂíÇÊ ãÍßãÇÊ åä Ãã ÇáßÊÇÈ æÃÎÑ ãÊÔÇÈåÇÊ) Khilaf erti:

• Muhkam- makna umum/ mutasyabih: yang hanya Allah tahu.
• Muhkam- hanya satu erti/ mutasyabih : boleh banyak erti.
• Muhkam- yang tak perlu penjelas/ mutasyabih: perlu penjelas.

Tarjih: Taufiq à kepada makna takwil:

• membawa perkataan dari makna yang kuat kepada erti yang lemah kerana ada dalil.
• tafsir
• hakikat kalam Allah (kita tidak tahu)

Tahu mutasyabih ialah tahu tafsir (æÇæ ÇáÚØÝ)

• Definisi: lafaz yang merangkumkan semua makna yang layak baginya.
• Lafaz am: (ßá/ Çá bukan ÚåÏ/ nakirah ketika nafi dan nahi/ ÇáÐì ÇáÊì / ÇÓã ÔÑØ/ ÇÓã ÌäÓ ãÖÇÝ Çáì ãÚÑÝÉ )

• Am makhsus
• Definisi Khas: Sesuatu yang tidak merangkumi semua yang layak dengannya.
• Takhsis: mengeluarkan apa yang tidak dirangkumi oleh am.
• Cara:
• Istisna’ (pengecualian) -æÇáÐíä íÑãæä ÇáãÍÕäÇÊ… ÇáÇ ÇáÐíä ÊÇÈæÇ
• sifat - æÑÈÇÆÈßã ÇááÇÊì…. ÇááÇÊì ÏÎáÊã Èåä
• Syarat - ßÊÈ Úáíßã ÅÐÇ ÍÖÑ
• ÈÏá ÈÚÖ ãä ßá - æááå Úáì ÇáäÇÓ ….

Definisi

Pembahagian dan hukum

Definisi

Dalalah Iqtidha dan Isyarah

• Nasakh: bahasa (menghilangkan, memindahkan sesuatu.)
• Istilah: Mengankat sesuatu hukum syara’ dengan sesuatu khitab dari syara’.
• Mansukh : hukum yang telah terangkat.

• Yahudi : ingkar
• Shiah : bermudah dalam nasakh
• Abu Muslim Al-Isfahani : boleh secara aqal tapi tak boleh secara syara’
• Jumhur: Harus

• Hukum syara’
• Khitab menasakh datang kemudian
• Hukum terangkat bukan terikat dengan waktu.

Perkara yang tidak berlaku nasakh:(Aqidah, Usul ibadat, usul mu’amalat, cerita, Adab, janji ancaman, janji baik)

• Hadis (ßäÊ äåíÊßã Úä ÒíÇÑÉ ÇáÞÈæÑ)
• Ijmak
• Tahu ayat dahulu kemudian

(Tiada ijtihad, atau pendapat ahli tafsir dalam nasakh)

• Nasakh Quran dengan Quran : (iddah setahun dengan iddah 4 bulan 10 hari)
• Nasakh Quran dengan hadis : Malik, Abu Hanifah dan Ahmad à harus nasakh jika hadis mutawatir. Jumhur tidak boleh jika hadis ahad.
• Nasakh hadis dengan Quran : jumhur harus.(wajib puasa asyura dengan ayat ramadhan)
• Nasakh hadis dengan hadis.

• Tilawah dan hukum (10 kali menyusu kepada 5 kali -M)
• Nasakh hukum sahaja (iddah setahun)
• Nasakh tilawah sahaja (ÇáÔíÎ æÇáÔíÎÉ ÇÐÇ ÒäíÇ ÝÇÑÌãæåãÇ ÇáÈÊÉ)

Hikmat Nasakh

Definisi

Bentuk mukjizat Quran

Kadar mukjizat

Definisi & Jenis

Definisi dan Jenis

Definisi dan jenis-jenis

Definisi

Hukum terjemah

Definisi dan beza

ÝÓÑ menjelaskan, terangkan makna.

Zarkasyi: Ilmu yang digunakan untuk memahami Kitab Allah yang diturunkan kepada Nabi saw dan menjelaskan maknanya serta mengeluarkan hukum-hakamnya.

ÇáÃæá - balik kepada asal

Memalingkan lafaz dari ertinya yang rajih kepada ertinya yang tidak rajih(marjuh) kerana adanya dalil / menjelaskan erti perkataan.

Syarat ahli tafsir

Adab-adab Tafsir

Kelahiran & perkembangan tafsir

Tiga sumber tafsir pada zaman sahabat:

Quran (

Sunnah

Ijtihad

Mufassir & Kitab-kitab terkenal.

Definisi ilmu

Kelahiran dan Perkembangan

Definisi Al-Quran

Nama-nama dan sifat Al-Quran

Perbezaan antara Al-Quran, hadis Qudsi dan hadis Nabawi

Wahyu

Definisi wahyu

Cara penurunan wahyu

Beberapa penyelewengan mutakalimin.

Faedah turunnya wahyu secara beransur-ansur.

Makki dan Madani

Faedah mengenali makki dan madani

Perbezaan dan keistimewaan makki dan madani

Ayat terawal dan terakhir turun

faedah mengetahuinya.

Sebab Nuzul

Sandaran dalam sebab nuzul

Definisi sebab nuzul

Faedah mengetahui sebab nuzul

Kaedah “ÇáÚÈÑÉ ÈÚãæã ÇááÝÙ áÇ ÈÎÕæÕ ÇáÓÈÈ”

Perkataan yang digunakan dalam sebab nuzul

Perbezaan pendapat dan riwayat dalam sebab nuzul

Himpunan Al-Quran

Di zaman Nabi, Abu Bakar dan Othman

Cara susunan ayat dan surah

Rasm Othmani

Pemisah dan kepala ayat di dalam Al-Quran

7 huruf di dalam Al-Quran

Maksud 7 huruf

Faedah turunnya dalam 7 huruf.

Qira’at Al-Quran

Jenis-jenis qiraat dan hukumnya.

Faedah wujud perbezaan qiraat

Cara bacaan Al-Quran

Waqaf dan tempat mula

Tajwid dan adab membaca Al-Quran

Mempelajari dan mengambil upah

Qaidah yang diperlukan oleh seorang mufassir

Damair

Ta’rif & Tankir

Ifrad & Jamak

Kata sama erti

Sola dan jawab

‘Ataf

Muhkam dan Mutasyabih

Am dan Khas

Definisi

Jenis-jenis Am

Am makhsus

Definisi Khas

Mutlaq dan Muqayyad

Definisi

Pembahagian dan hukum

Mantuq dan Mafhum

Definisi

Dalalah Iqtidha dan Isyarah

Nasakh dan Mansukh

Definisi

Bagaimana mengetahui nasakh

Jenis-jenis nasakh

Hikmat Nasakh

Quran sebagai mukjizat

Definisi

Bentuk mukjizat Quran

Kadar mukjizat

Perumpamaan dalam Quran

Definisi & Jenis

Sumpahan dalam Quran

Definisi dan Jenis

Cerita-cerita dalam Quran

Definisi dan jenis-jenis

Terjemah Al-Quran

Definisi

Hukum terjemah

Tafsir & Takwil

Definisi dan beza

Syarat ahli tafsir

Adab-adab Tafsir

Kelahiran & perkembangan tafsir

Mufassir & Kitab-kitab terkenal.

Rujukan:

1. Mabahith fi Ulumil-Quran : Syeikh Manna' Qattan.

2.