.. คำบ่าเก่า .. เล่าไว้ ..

...คำบ่าเก่า .. เล่าไว้... ( ภาษิต .. ล้านนา...)
.. กำ บ่าเก่าเล่าไว้ .. เป็นภาษิตของคนล้านนา..ที่เอาไว้สอนลูกหลาน แต่บางภาษิตก้อจะออกติดมุกตลกหน่อย..หน่อย.. นั่นแสดงให้เห็นถึงการที่เป็นคนจิตใจดี..อารมณ์ดีของคนทางเหนือ..

..กำปากเหมือนผีสอน ตี้นอนเหมือนโหม้งกระต่าย..
ความหมาย .. คำพูดเหมือนดังกับผีสอนมา ที่นอนเหมือนกับรังนอนของกระต่าย.. เป็นสุภาษิตกล่าวถึงบุคคลที่พูดเก่งเหมือนดั่งผีสอนมาให้พูด แต่จะเป็นคนเกียจคร้านในการทำงาน แม้แต่ที่นอนของตนเองก็ยังไม่เก็บปล่อยให้รกรุงรังเหมือนดังรังกระต่าย


..ของกิ๋นแมวจะไปเอาไว้ใกล้ฝา .. ของกิ๋นหมาจะไปเอาไว้ต่ำ..
ความหมาย .. "อาหารที่เป็นของชอบของแมวอย่าเอาไว้ใกล้กับฝา อาหารที่สุนัขชอบอย่าเอาไว้ในที่ต่ำ" เพราะแมว และสุนัขสามารถที่จะเอาไปได้ เป็นสุภาษิตใช้สอนคนในเรื่องการจัดวางข้าวของให้เป็นระเบียบต้องพิจารณาว่าควรเอาไว้ตรงไหนจึงจะเหมาะสม ของที่มีค่าหรอืมีราคาควรระมัดระวังเก็บไว้ให้มิดชิด อย่าวางให้เป็นเครื่องล่อใจขโมย...


..คนเฒ่าปากหวานลูกหลานฮัก คนเฒ่าปากนักลูกหลานจัง..
ความหมาย .. คนแก่พูดจาไพเราะ อ่อนหวานน่าฟัง ลุกหลานมักจะรักและชอบไปมาหาสู่เสมอ คนแก่ที่พูดจากไม่ไพเราะ ชอบบ่นให้ลูกหลานฟังบ่อยๆ มักเป็นที่รำคาญของลูกหลาน ลูกหลานไม่อยากเข้าใกล้..


..ใคร่หื้อเปิ้นฮักยากนักจักหวัง .. ใคร่หื้อเปิ้นจังกำเดียวก้อได้ ..
ความหมาย .. "อยากให้คนอื่นรักยากมากที่จะหวังให้เขารักได้ อยากให้คนอื่นเกลียดชัง เดี๋ยวเดียวก็ได้ .. การที่จะทำให้คนจำนวนมากมารักชอบนั้นเป็นสิ่งที่ยากมาก ต้องอาศัยเวลา และความพยายามความอดทนอย่างสูงที่จะทำให้บุคคลอื่นเกิดความรักและไว้วางใจเรา แต่การทำให้คนจำนวนมากเกลียดนั้น เพียงแค่ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพียงเล็กน้อยที่ขัดใจพวกเขาก็ทำให้บุคคลเหล่านั้นเกลียดได้แล้ว ...


..จะไปอยู่คนเดียว .. จะไปเตียวเป๋นหมู่ .. จะไปอู้กันดัง .. จะไปฟังคำส่อ ..
ความหมาย .. "อย่าอยู่คนเดียว" เพราะการอยู่คนเดียวย่อมคิดฟุ้งซ่าน หรือบุคคลอื่นที่ไม่ประสงค์ดีอาจทำอันตรายเอาได้ "อย่าเดินเป็นกลุ่ม" เพราะการเดินเป็นกลุ่มเป็นการเดินแบบมั่วสุมและมักกีดขวางทางเดินของผู้อื่น "อย่าพูดเสียงดัง" เพราะการพูดเสียงดังย่อมเป็นการรบกวนคนอื่น และ "อย่าฟังคำส่อเสียด" เพราะอาจก่อให้เกิดการทะเลาะวิวาทกันได้ ...


.. ปากหวานก้นส้ม .. ตางในขมเหมือนบ่าแคว้ง .. (ปากหวาน หมายถึง พูดจาไพเราะ .. ตางใน หมายถึง ภายใน .. บ่าแคว้ง หมายถึง มะเขือพวง)
ความหมาย .. "ปากหวานก้นส้ม" การที่ปากกับใจไม่ตรงกัน คือต่อหน้าพูดจาไพเราะ พูดดี แต่ในใจตรงกันข้ามกับคำพูด "ตางในขมเหมือนบ่าแคว้ง" หมายถึงบุคคลที่มีจิตใจไม่บริสุทธิ์ต่อผู้อื่นมีแต่ความคิดอิจฉาริษยา มุ่งร้ายผู้อื่นตลอดเวลา ตรงกับสุภาษิตภาคกลาง "ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ" ...


.. ฟังกำธรรมกิ๋นน้ำพริกดำกับข้าว .. ฟังกำขี้เหล้ากิ๋นเข้ากับจิ้นลาบตึงวัน ..
ความหมาย .. "ฟังคำธรรมะ จะกินข้าวกะน้ำพริก .. ฟังคำขี้เหล้ากินข้าวกะลาบเนื้อทุกวัน ... เป็นคำพูดของคนที่ไม่รู้เรื่องในศีลในธรรมที่เรียกว่า "คำป่าคำเครือ" คือพูดเพื่อให้เกิดความตลกเท่านั้นเอง ...


.. ใคร่ฮู้หื้อถาม ใคร่งามหื้อแต้ม .. (แต้ม หมายถึง แต่ง..เสริมสวย)
ความหมาย .. "อยากรู้ให้ถาม อยากงามให้แต่ง" อยากรู้สิ่งใดควรจะถามเพื่อให้เข้าใจชัดเจน เช่น เดียวกับผู้หญิงถ้าต้องการสวยก็ต้องหาเครื่องสำอางมาเสริมแต่งเพื่อให้เกิดความสวยงามขึ้น...


.. ใจ๋สูงไปก่อน ใจ๋อ่อนไปทีหลัง ..
ความหมาย .. "ใจเข้มแข็งให้ไปก่อน ใจอ่อนให้ไปทีหลัง" การกระทำสิ่งใดก็ตามถ้าขาดประสบการณ์ หรือมีความรู้น้อย จำเป็นต้องศึกษาโดยการสังเกตจากบุคคลผู้มีความรู้และประสบการณ์สูง ขณะเดียวกันต้องมีความกล้าและจะต้องมีจิตใจที่เข้มแข็งแน่วแน่ในการกระทำสิ่งต่าง ๆ ด้วย ..