วิชา ช014   การปลูกไม้ดอกประดับ

ใบความรู้ที่ 7

การปลูกไม้ดอกประดับ


                                                จุดประสงค์ปลายทาง
                                                                   สามารถปลูกไม้ดอกประดับได้อย่างน้อย 2 ชนิด

                                                เนื้อหา
                                                                   ในการปลูกไม้ดอกประดับมักจะได้รับคำแนะนำเสมอว่า ดินที่ปลูกควรเป็นดินดี มีสภาพโปร่ง  ร่วนซุย  มีอินทรีย์วัตถุ
                                                  ค่อนข้างสูง มีธาตุอาหารมากพอสมควรจึงจะทำให้ต้นไม้ที่ปลูกเจริญงอกงามดี แต่ดินที่มีคุณสมบัติดังกล่าวนี้ไม่ได้มีอยู่ทุกแห่งดังนั้น
                                                  เราจึงจำเป็นต้องทำการสำรวจสภาพของดิน และปรับปรุงดินให้มีสภาพที่เหมาะสมกับพืชที่ปลูก ซึ่งเราควรศึกษาสภาพของดินก่อน
                                                  ว่าดินชนิดใหนมีคุณสมบัติอย่างไร เช่น ดินเหนียว ซึ่งมีเม็ดดินเล็กละเอียดและจับตัวกันแน่น น้ำและอากาศซึมผ่านได้ยากเราอาจ
                                                  แก้ไขได้โดย ใส่ทราย แกลบ หรือแกลบดำ ลงไปและไถพรวนให้เข้ากันก็จะช่วยให้ดินโปร่ง ร่วน ขึ้นดินทราย มีเม็ดดินขนาดใหญ่
                                                  มีการจับตัวของเม็ดดินกันอย่างหลวมๆ ไม่อุ้มน้ำ มีอินทรีย์วัตถุน้อย เราก็สามารถแก้ไขได้โดยการใส่ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมักแกลบดำลงไป
                                                  เพื่อเพิ่มธาตุอาหาร หรืออาจใช้วิธีปลูกพืชตระกูลถั่วเพื่อเพิ่มไนโตรเจนแก่ดิน ดินร่วน เป็นดินที่มีคุณสมบัติร่วน  ซุย  มีดินทราย  และ
                                                  ดินตะกอนปนอยู่อุ้มน้ำได้ดีพอสมควร เหมาะที่จะใช้ปลูกพืชทุกชนิดเพราะรากพืชจะชอนไชหาอาหารได้ง่าย( เราได้เรียนมาบ้างแล้วใน
                                                  บทที่ 3 เรื่องของสภาพดิน ฟ้า อากาศที่เหมาะสมในการปลูก ) จากที่กล่าวมาแล้วนี้เป็นคุณสมบัติของดินทางด้านกายภาพส่วนคุณสมบัติ
                                                  ทางเคมีของดินที่เราควรรู้จักได้แก่สภาพของดินที่เป็น ดินกรด และดินด่าง
                                                             
                                                  ดินกรด หมายถึงดินที่มีค่า pH ต่ำกว่า 7 มักพบบริเวณที่มีฝนตกหนักเพราะน้ำฝนจะชะเอาแร่ธาตุที่มีสภาพเป็นด่างไป เหลือแต่แร่ธาตุที่
                                                  ให้ความเป็นกรด การแก้ไขดินที่มีสภาพเป็นกรดเราสามารถแก้ไขได้หลายวิธี เช่น
                                                                                    1. การใส่ปูนขาว หรือ ปูนโดโลไมท์
                                                                                    2. การยกร่องแปลงให้สูงขึ้นเพื่อลดระดับน้ำใต้ดินให้ต่ำลง
                                                                                    3. พรวนดินสม่ำเสมอเพื่อให้อากาศและแสงแดดผ่านได้ง่าย
                                                  ดินด่าง หมายถึงดินที่มีธาตุแคลเซียมและโซเดียมสะสมอยู่มาก มักพบมากในบริเวณที่แห้งแล้งดินด่างจะมีค่า pH สูงกว่า 7 การแก้ไข
                                                  ดินด่างสามารถทำได้โดย
                                                                                    1. ใส่ปุ๋ยที่มีฤทธิ์ตกค้างเป็นกรด
                                                                                    2. ใส่กำมะถันในขณะที่ดินยังชื้นอยู่
                                                                                    3. ใส่ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก
                                                                   การเตรียมดินเพื่อปลูกในแปลง
                                                  หลังจากได้ทำการสำรวจสภาพของดินแล้ว สิ่งที่จะต้องทำต่อไปคือการเตรียมดินซึ่งมีขั้นตอนในการปฏิบัติ ดังนี้
                                                                                    1. ถากหญ้า ขุดตอออกให้หมด
                                                                                    2. ขุดดินเป็นก้อนใหญ่ๆให้ทั่วแปลงทิ้งตากแดดไว้ประมาณ 1 - 2 สัปดาห์ให้ดินแห้งเพื่อจะได้ย่อยดินได้สะดวก
                                                  แสงแดดจะช่วยกำจัดโรค และแมลงบางชนิดในดินด้วย
                                                                                    3. ทำการย่อยดินให้เป็นก้อนเล็กๆ และเก็บรากพืชออกให้หมดโรยด้วยปูนขาวเพื่อปรับสภาพความเป็น กรด และ
                                                  ด่าง ของดิน
                                                                                    4. ใส่ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมักโดยหว่านให้ทั่วแปลงโดยแปลงขนาด 1 คูณ 4 เมตร ใช้ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก 5 - 6 บุ้งกี๋
                                                                                    5. ทำการพรวนดินให้ ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมักที่ใส่คลุกเคล้าให้เข้ากัน และทำการปรับแต่งแปลงให้เรียบร้อยเพื่อ
                                                  เตรียมทำการปลูกต่อไป


อุปกรณ์ที่ใช้ในการเตรียมดิน

ภาพที่ 33 ภาพจากหนังสือ งานเกษตรพื้นฐาน : ประเวศ ไชยวงศ์

ภาพที่ 34 - 35 แปลงปลูกแถวเดี่ยว และ แปลงปลูกแถวคู่
ภาพจากหนังสือ เทคโนโลยีการผลิตไม้ดอกไม้ประดับ : สมาคมไม้ประดับแห่งประเทศไทย

                                                                   การเตรียมดินเพื่อปลูกในกระถางหรือภาชนะปลูกอื่นๆ
                                                  การปลูกไม้ดอกประดับในกระถางนั้น เนื่องจากกระถางหรือภาชนะปลูกอื่นๆมีพื้นที่จำกัด รากพืชมีขอบเขตหากินอยู่ภายในกระถางเท่านั้น
                                                  ดังนั้นดินที่จะใช้ปลูกพืชในกระถางต้องมีคุณภาพดีมีอาหารมากกว่าดินที่อยู่ในแปลง สำหรับดินผสมที่ใช้ปลูกพืชในกระถางนั้นมีหลายสูตรที่
                                                  ใช้ได้ผลดตัวอย่างสูตร·ี่นิยมใช้ เช่น

ตัวอย่างสูตรดินผสมปลูกในกระถางและในภาชนะปลูก

                                                                   สูตรที่ 1     ดินร่วน   1    ส่วน                                                 สูตรที่ 2       ขุยมะพร้าว     1    ส่วน
                                                                                   ปุ๋ยคอก    1    ส่วน                                                                    ทราย             1    ส่วน
                                                                                   ทราย       1    ส่วน                                                                    ใบไม้ผุ          1    ส่วน
                                                                                   แกลบดำ  1    ส่วน                                                                    ปุ๋ยคอก          1    ส่วน

                                                                   สูตรที่ 3     ดินร่วน   1   ส่วน                                                 สูตรที่ 4        หญ้าผุ             3   ส่วน
                                                                                   ขุยมะพร้าว 1 ส่วน                                                                     ขุยมะพร้าว    1    ส่วน
                                                                                   แกลบผุ    1   ส่วน                                                                     แกลบดิบ       1    ส่วน
                                                                                   ปุ๋ยคอก    1 ส่วน                                                                       ปุ๋ยคอก          1    ส่วน

                                                  นอกจากสูตรที่กล่าวมาแล้ว ยังมีสูตรต่างๆอีกมากมายขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของต้นไม้ และความต้องการของผู้ปลูก รวมทั้งวัตถุดิบที่หา
                                                  ได้ในท้องถิ่นซึ่งไม่เหมือนกัน
                                                                   การปลูก
                                                                                   การปลูกไม้ดอกประดับมีวิธีการปลูกหลายแบบ ซึ่งสามารถแบ่งการปลูกได้ดังนี้
                                                                   1. การปลูกโดยการหว่านหรือโรยเมล็ดเป็นแถว วิธีนี้นิยมใช้กับการปลูกในแปลงโดยเป็นวิธีที่สะดวก รวดเร็ว ประหยัดเวลา
                                                  เหมาะสำหรับการปลูกไม้ตัดดอกจำนวนมาก ๆ เช่น ดาวเรือง บานไม่รู้โรย การปลูกโดยวิธีนี้ผู้ปลูกควรมีการเตรียมดินที่ดี และต้องมี
                                                  ประสบการณ์ในการหว่านเมล็ดเพื่อให้เมล็ดกระจายทั่วทั้งแปลงหรืออาจใช้วิธีโรยเมล็ดเป็นแถวๆก็ได้ หลังการหว่านหรือโรยเมล็ดแล้ว
                                                  ควรคลุมแปลงด้วยฟางข้าว เพื่อป้องกันไม่ให้เมล็ดถูกแดดมากจนทำให้แห้งตายได้ จากนั้นรดน้ำให้ชุ่ม

ภาพที่ 36 การปลูกโดยการโรยเมล็ดเป็นแถว ( หนังสืองานเกษตรพื้นฐาน ง014 : ปัญญาฉัตร กล่อมชุ่ม )

                                                                   2. การปลูกโดยการใช้ต้นกล้า วิธีนี้ต้องทำการเพาะเมล็ดก่อนแล้วจึงย้ายต้นกล้าลงปลูกในแปลง หรือในกระถาง ส่วนมากใช้
                                                  กับพืชที่มีเมล็ดขนาดเล็ก หรือเมล็ดที่มีราคาค่อนข้างแพง การย้ายต้นกล้าลงปลูกก็ควรทำด้วยความระมัดระวัง ไม่ควรให้รากขาดหรือให้
                                                  รากขาดให้น้อยที่สุด จะทำให้ต้นกล้าตั้งตัวได้เร็ว และควรทำให้เวลาเย็นหลังจากย้ายปลูกแล้วควรทำร่มบังแดดให้ด้วย ภาชนะที่ใช้เพาะ
                                                  ต้นกล้าอาจใช้ถุงพลาสติก กระถาง หรือภาชนะอื่นตามความเหมาะสม

   

ภาพที่ 37 การเพาะต้นกล้าในภาชนะเพาะ ( หนังสือไม้ดอกกระถาง สมเพียร เกษมทรัพย์ )

                                                                   3. การปลูกโดยการหยอดเป็นหลุม การปลูกด้วยวิธีนี้จะต้องกำหนดระยะระหว่างต้น และระยะระหว่างแถว จากนั้นขุดหลุม
                                                  ให้ลึกพอกับขนาดของเมล็ด แล้วทำการหยอดเมล็ดหลุมละ 2 - 3 เมล็ด กลบดิน รดน้ำให้ชุ่ม เมื่อต้นกล้างอกมีใบจริง 2 - 3 ใบแล้วจึงถอน
                                                  ต้นที่ไม่สมบูรณ์ทิ้งไป หรือย้ายไปปลูกที่อื่นได้ การปลูกด้วยวิธีนี้มักใช้กับเมล็ดพันธุ์ที่มีราคาถูกหาซื้อเมล็ดได้ง่าย




ภาพที่ 38 การปลูกโดยการขุดหลุมปลูก ( หนังสืองานเกษตรพื้นฐาน ง 014 ปัญญาฉัตร : กล่อมชุ่ม )

                                                                   อุปกรณ์ที่ใช้ปลูก
                                                  อุปกรณ์ที่ใช้ปลูกไม้ดอกประดับนั้นส่วนใหญ่จะใช้เครื่องมือเกษตรทั่วๆไป ซึ่งเราสามารถแยกประเภทเพื่อใช้ให้เหมาะกับงานเฉพาะอย่าง
                                                  โดยการแยกประเภทของงาน ดังนี้
                                                  เครื่องมือที่ใช้ในการเตรียมดิน เช่น เตรียมแปลงปลูก ขุดดิน ขนดิน ผสมดินในการปลูก เครื่องมือเหล่านี้ได้แก่ จอบชนิดต่างๆ
                                                  คราด เสียม สองเขาขุด บุ๋งกี๋ ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือที่ใช้ในการทดสอบสภาพของดินโดยใช้สารเคมีอีกด้วย


                                                                   อุปกรณ์ที่ใช้ในการดูแลรักษา


ภาพที่ 39 ภาพจากหนังสือ พันธุ์ไม้คลายเครียด : Raimonland

                                                                   เครื่องมือที่ใช้ปลูกและดูแลรักษาได้แก่ เครื่องมือที่ใช้ในงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการปลูกและดูแลรักษาพืช รวมทั้งการเก็บเกี่ยว
                                                  เครื่องมือและอุปกรณ์เหล่านี้ได้แก่ช้อนปลูก ส้อมพรวน คราดมือ บัวรดน้ำ กรรไกรตัดกิ่ง ฯลฯนอกจากนี้ยังมีเครื่องมือชนิดอื่นๆที่เกี่ยวข้อง
                                                  กับการดูแลรักษาพืชอีก เช่น เครื่องพ่นยา หน้ากากป้องกันพิษ ฯลฯ